پالایشگاه فازهای ۹ و ۱۰ پارس جنوبی، که به‌عنوان پالایشگاه پنجم پارس جنوبی شناخته می‌شود، یکی از تأسیسات مهم فرآورش گاز در منطقه عسلویه است. این مجموعه از جمله تأسیسات انرژی آسیب‌دیده در جریان جنگ ۴۰روزه سال ۱۴۰۵ بود و پس از پایان درگیری، عملیات آواربرداری، ایمن‌سازی، ارزیابی فنی و بازسازی آن در دستور کار قرار گرفت.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، بازسازی این پالایشگاه وارد مرحله اجرایی شده و رویکرد اصلی، بازگرداندن تدریجی ظرفیت فرآورش به‌جای انتظار برای تکمیل همزمان کل مجموعه است. شرکت نفت و گاز پارس اعلام کرده است که احیای تدریجی ردیف‌های شیرین‌سازی، یکی از محورهای اصلی بازگشت ظرفیت پالایشگاه است.

در ساختار اجرایی فعلی، دو ترین ۱ و ۲ برای بازسازی در اختیار شرکت مهندسی و ساختمان صنایع نفت (OIEC) قرار گرفته‌اند و دو ترین ۳ و ۴ توسط شرکت پایندان در حال بازسازی هستند.

این تقسیم کار از منظر مدیریت پروژه اهمیت زیادی دارد؛ زیرا به جای اجرای یک پروژه متمرکز با یک جبهه کاری، امکان ایجاد چند جبهه همزمان Engineering، Procurement و Construction و در نتیجه کاهش زمان بازگشت ظرفیت را فراهم می‌کند.

---

۱. فازهای ۹ و ۱۰ پارس جنوبی چه تأسیساتی هستند؟

فازهای ۹ و ۱۰ یکی از پروژه‌های قدیمی توسعه میدان مشترک پارس جنوبی هستند که تأسیسات خشکی آنها در عسلویه احداث شده است.

پالایشگاه این دو فاز برای فرآورش گاز تولیدی میدان و تولید محصولات مختلف طراحی شده است.

ظرفیت طراحی‌شده مجموعه شامل حدود:

• ۵۰ میلیون مترمکعب گاز طبیعی در روز
• حدود ۸۰ هزار بشکه میعانات گازی در روز
• تولید اتان
• تولید LPG
• تولید گوگرد

بوده است. منابع قدیمی فنی نیز پالایشگاه را شامل مجموعه‌ای از واحدهای شیرین‌سازی، تثبیت میعانات، بازیافت و تفکیک هیدروکربن‌ها، بازیافت گوگرد و واحدهای جانبی معرفی می‌کنند.

فازهای ۹ و ۱۰ در اصل در قالب کنسرسیومی شامل OIEC، IOEC و شرکت GS توسعه یافته بودند و پالایشگاه خشکی آن در اواخر دهه ۱۳۸۰ وارد بهره‌برداری شد.

---

۲. ساختار فرآیندی پالایشگاه

برای درک اهمیت خسارت، باید ابتدا مسیر کلی فرآورش گاز را شناخت.

خوراک گازی از بخش دریایی وارد پالایشگاه می‌شود و پس از جداسازی اولیه، در واحدهای مختلف فرآورش می‌شود.

به‌صورت ساده:

Sour Gas

↓

Inlet Separation

↓

Gas Sweetening

↓

Dehydration

↓

Hydrocarbon Dew Point Control

↓

NGL / LPG Recovery

↓

Condensate Stabilization

↓

Sulfur Recovery

↓

Gas Compression

↓

Sales Gas

در نتیجه، پالایشگاه مجموعه‌ای از واحدهای به‌هم‌پیوسته است.

اگر یک واحد اصلی از مدار خارج شود، ممکن است چندین واحد دیگر نیز نتوانند با ظرفیت کامل کار کنند.

---

۳. چرا خسارت یک پالایشگاه گازی با یک پروژه ساختمانی متفاوت است؟

در یک ساختمان معمولی، آسیب یک قسمت الزاماً مانع استفاده از قسمت‌های دیگر نمی‌شود.

اما در پالایشگاه، تجهیزات به شکل یک Process Network به یکدیگر متصل هستند.

برای مثال:

آسیب در واحد شیرین‌سازی

می‌تواند باعث شود:

کاهش ظرفیت شیرین‌سازی

↓

کاهش ظرفیت فرآورش

↓

کاهش ظرفیت واحدهای پایین‌دست

↓

کاهش تولید گاز فروش

بنابراین در پروژه بازسازی، اولویت‌بندی تجهیزات فقط بر اساس میزان خسارت فیزیکی انجام نمی‌شود.

بلکه باید پرسید:

کدام تجهیز یا واحد، بیشترین تأثیر را بر بازگشت ظرفیت فرآورش دارد؟

---

۴. خسارت جنگ چه ابعادی داشته است؟

اطلاعات عمومی منتشرشده نشان می‌دهد پالایشگاه فازهای ۹ و ۱۰ در جریان حملات به زیرساخت‌های انرژی آسیب دیده است.

تحلیل تصاویر ماهواره‌ای منتشرشده پس از حملات نیز وجود آثار آتش‌سوزی و آسیب در بخش‌هایی از مجتمع‌های پالایشی پارس جنوبی را نشان داده است.

با این حال، اطلاعات عمومی موجود هنوز شامل یک Damage Assessment Report تجهیزبه‌تجهیز نیست.

بنابراین نمی‌توان بر اساس اطلاعات عمومی، فهرست قطعی تمام تجهیزات آسیب‌دیده را اعلام کرد.

آنچه اکنون اهمیت بیشتری دارد، مرحله‌ای است که پروژه وارد آن شده:

Damage Assessment

→

Engineering

→

Procurement

→

Construction

→

Pre-Commissioning

→

Commissioning

→

Return to Production

---

۵. آواربرداری و ایمن‌سازی؛ نخستین مرحله بازسازی

یکی از نخستین اقدامات پس از حادثه، خارج کردن تجهیزات و سازه‌های آسیب‌دیده و ایجاد شرایط ایمن برای ورود تیم‌های مهندسی و اجرایی بود.

طبق گزارش شرکت نفت و گاز پارس، عملیات آواربرداری و ایمن‌سازی بخش‌های آسیب‌دیده در کمتر از دو ماه انجام شد و پس از فراهم شدن شرایط ایمن، پروژه وارد مرحله اجرایی بازسازی شد.

این مرحله از پروژه اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا قبل از شروع تعمیرات نمی‌توان صرفاً بر اساس نقشه‌های قدیمی تصمیم‌گیری کرد.

باید وضعیت واقعی تجهیزات بررسی شود.

---

۶. Damage Assessment؛ مهم‌ترین مرحله پیش از بازسازی

در یک پالایشگاه آسیب‌دیده، اولین سؤال این نیست که:

چه چیزی را تعویض کنیم؟

بلکه سؤال اصلی این است:

چه چیزی قابل تعمیر، چه چیزی قابل استفاده مجدد و چه چیزی نیازمند تعویض کامل است؟

برای پاسخ به این سؤال باید چند رشته مهندسی همزمان درگیر شوند.

Mechanical

• بررسی تجهیزات ثابت
• تجهیزات دوار
• مخازن
• Vesselها
• مبدل‌ها
• کمپرسورها
• پمپ‌ها

Piping

• Line Inspection
• ضخامت‌سنجی
• بررسی تغییر شکل
• بررسی ساپورت‌ها
• بررسی فلنج‌ها و اتصالات

Electrical

• Transformer
• Switchgear
• MCC
• کابل‌ها
• Cable Tray
• سیستم‌های برق اضطراری

Instrumentation

• Field Instruments
• Control Valves
• Junction Boxes
• DCS
• ESD
• Fire & Gas

Civil & Structural

• Pipe Rack
• Foundations
• Steel Structure
• Platforms
• ساختمان‌های فرآیندی

---

۷. تقسیم کار بازسازی؛ چهار ترین، دو پیمانکار

یکی از ویژگی‌های مهم پروژه فعلی، تقسیم عملیات بازسازی بین دو مجموعه اجرایی است.

Trainهای ۱ و ۲

شرکت مهندسی و ساختمان صنایع نفت – OIEC

مسئولیت بازسازی دو ترین نخست را بر عهده دارد.

OIEC یک شرکت باسابقه در اجرای پروژه‌های EPC صنعت نفت و گاز ایران است و سابقه حضور آن در پروژه اصلی فازهای ۹ و ۱۰ نیز وجود داشته است. در پروژه اولیه، OIEC در بخش خشکی و اجرای عملیات مربوط به پالایشگاه نقش داشته است.

همچنین در شهریور ۱۴۰۵، OIEC از امضای یک توافق موقت برای بازسازی تأسیسات آسیب‌دیده پالایشگاه پنجم خبر داد و اعلام کرد ساختار موردنظر در قالب EPCF است؛ البته در آن زمان مبلغ و احجام نهایی هنوز قطعی نشده بود.

Trainهای ۳ و ۴

شرکت پایندان

مسئولیت بازسازی دو ترین دیگر را بر عهده دارد.

بر اساس گزارش منتشرشده از روابط عمومی پایندان، عملیات آواربرداری و ایمن‌سازی انجام شده و عملیات بازسازی وارد مرحله اجرایی شده است. همچنین پیشرفت عملیات در ردیف چهارم پالایشگاه پنجم از ۴۰ درصد عبور کرده است.

این تقسیم کار به پروژه اجازه می‌دهد چند جبهه کاری را همزمان فعال کند.

---

۸. چرا تقسیم پروژه بین OIEC و پایندان اهمیت دارد؟

اگر چهار ترین به یک پیمانکار واگذار می‌شد، ظرفیت اجرایی یک مجموعه می‌توانست به گلوگاه پروژه تبدیل شود.

اما اکنون:

OIEC

→ Train 1
→ Train 2

و

پایندان

→ Train 3
→ Train 4

این ساختار امکان ایجاد دو مسیر موازی را فراهم می‌کند.

به‌صورت مفهومی:

مسیر اول

Engineering → Procurement → Construction → Commissioning

OIEC

مسیر دوم

Engineering → Procurement → Construction → Commissioning

پایندان

در نتیجه، پروژه می‌تواند به‌صورت Parallel Recovery مدیریت شود.

---

۹. اهمیت Train 3 و Train 4 در پروژه پایندان

بر اساس اطلاعات منتشرشده، ردیف چهارم پالایشگاه پنجم در حال حاضر بیش از ۴۰ درصد پیشرفت بازسازی داشته است.

این عدد را نباید با «۴۰ درصد ظرفیت پالایشگاه» اشتباه گرفت.

۴۰٪ پیشرفت عملیات بازسازی ≠ ۴۰٪ افزایش ظرفیت تولید

پیشرفت فیزیکی ممکن است ترکیبی از:

• Engineering
• Procurement
• Civil
• Mechanical
• Piping
• Electrical
• Instrumentation

باشد.

بنابراین برای ارزیابی واقعی بازگشت تولید باید شاخص‌های عملیاتی مانند:

Ready for Commissioning

و

Ready for Start-up

و در نهایت:

Actual Production

را بررسی کرد.

---

۱۰. چرا واحدهای شیرین‌سازی در اولویت قرار گرفته‌اند؟

شرکت نفت و گاز پارس اعلام کرده است که احیای تدریجی ردیف‌های شیرین‌سازی یکی از محورهای اصلی برنامه بازگرداندن ظرفیت پالایشگاه است.

دلیل این موضوع از نظر فرآیندی روشن است.

گاز ورودی حاوی ترکیباتی مانند:

• H₂S
• CO₂

است.

بنابراین قبل از ورود گاز به مراحل نهایی فرآورش و انتقال به شبکه، باید فرآیند شیرین‌سازی انجام شود.

در فرآیند آمینی، به‌صورت ساده:

Sour Gas

↓

Amine Contactor

↓

Sweet Gas

↓

Downstream Processing

اگر ظرفیت شیرین‌سازی کاهش پیدا کند، ظرفیت واقعی کل پالایشگاه نیز می‌تواند محدود شود.

بنابراین:

بازگرداندن یک Train شیرین‌سازی می‌تواند از نظر تولید، ارزش بیشتری از بازسازی همزمان چند واحد جانبی داشته باشد.

---

۱۱. مسیر بازسازی یک Train

بازسازی هر Train را می‌توان به چند مرحله تقسیم کرد.

مرحله ۱: Damage Assessment

شناسایی:

• تجهیزات سالم
• تجهیزات قابل تعمیر
• تجهیزات نیازمند تعویض
• تجهیزات مشکوک
• سیستم‌های جانبی آسیب‌دیده

مرحله ۲: Engineering

تهیه:

• As-Built Verification
• Damage Assessment
• Repair Procedure
• Replacement Design
• MTO
• Updated P&ID
• Isometric
• Electrical Documents
• Instrument Documents

مرحله ۳: Procurement

برای تجهیزات نیازمند تعویض:

MR

↓

RFQ

↓

Technical Bid Evaluation

↓

Commercial Bid Evaluation

↓

PO

↓

Manufacturing

↓

Inspection

↓

Delivery

مرحله ۴: Construction

• Civil
• Structural
• Equipment
• Piping
• Electrical
• Instrumentation

مرحله ۵: Pre-Commissioning

• Flushing
• Cleaning
• Pressure Test
• Megger
• Loop Check
• Calibration
• Equipment Test

مرحله ۶: Commissioning

و در نهایت:

Start-up

---

۱۲. مهم‌ترین چالش پروژه: Procurement

در بازسازی پالایشگاه، ممکن است بخشی از تجهیزات آسیب دیده باشد که تهیه مجدد آن ماه‌ها زمان ببرد.

این تجهیزات می‌توانند شامل:

• Compressor
• Motor
• Transformer
• Switchgear
• Specialized Valve
• Heat Exchanger
• Control System
• Instrumentation Package

باشند.

به همین دلیل مفهوم Long Lead Item در این پروژه بسیار مهم است.

اگر یک تجهیز ۶ ماه زمان ساخت داشته باشد، نمی‌توان ساخت آن را تا پایان Engineering همه بخش‌ها به تعویق انداخت.

باید:

Engineering + Procurement

به‌صورت موازی پیش بروند.

---

۱۳. Fast-Track؛ ضرورت اصلی پروژه

هدف پروژه صرفاً بازسازی نیست.

هدف اصلی:

بازگرداندن ظرفیت فرآورش در کوتاه‌ترین زمان ممکن

است.

به همین دلیل پروژه باید تا حد امکان به شکل Fast-Track مدیریت شود.

در روش معمول:

Engineering

↓

Procurement

↓

Construction

اما در Fast-Track:

Engineering

↘

Procurement

→ Construction

↗

و بعضی فعالیت‌ها به‌صورت موازی انجام می‌شوند.

البته این روش ریسک تغییرات Engineering را افزایش می‌دهد و نیازمند مدیریت دقیق Scope و Change Management است.

---

۱۴. ارتباط این پروژه با مدیریت تغییرات Scope

بازسازی بعد از حادثه تقریباً همیشه با تغییرات متعدد همراه است.

مثلاً هنگام باز کردن یک تجهیز ممکن است مشخص شود:

آسیب داخلی بیشتر از چیزی است که در بازرسی اولیه دیده شده است.

در این حالت Scope تغییر می‌کند.

مثلاً:

Repair

تبدیل می‌شود به:

Replacement

این تغییر روی:

• Cost
• Schedule
• Procurement
• Cash Flow
• Commissioning

اثر می‌گذارد.

بنابراین یکی از مهم‌ترین ابزارهای مدیریتی پروژه:

Change Control

است.

---

۱۵. Critical Path پروژه بازسازی

مسیر بحرانی در پروژه‌ای مانند فازهای ۹ و ۱۰ ثابت نیست.

ممکن است در مرحله اول:

Damage Assessment

بحرانی باشد.

بعد:

Engineering

و سپس:

Long Lead Procurement

و در مرحله بعد:

Construction

و در نهایت:

Commissioning

تبدیل به مسیر بحرانی شود.

به همین دلیل Project Controls باید به‌صورت مستمر Critical Path را به‌روزرسانی کند.

---

۱۶. Cash Flow؛ عامل تعیین‌کننده

بازسازی پالایشگاه پروژه‌ای سرمایه‌بر است.

هزینه‌ها شامل:

• خرید تجهیزات
• مواد
• نیروی انسانی
• پیمانکاران فرعی
• حمل
• بازرسی
• مهندسی
• تست
• راه‌اندازی

است.

از طرف دیگر، ارزش اقتصادی پروژه زمانی ایجاد می‌شود که ظرفیت تولید به مدار برگردد.

بنابراین یک رابطه مستقیم وجود دارد:

سرمایه‌گذاری سریع‌تر

↓

بازسازی سریع‌تر

↓

بازگشت ظرفیت

↓

بازگشت درآمد

به همین دلیل در توافق‌نامه بازسازی فازهای ۹ و ۱۰، موضوع تأمین مالی نیز یکی از محورهای اصلی ساختار پروژه بوده است.

---

۱۷. استفاده از ظرفیت سازندگان داخلی

یکی از موضوعات مطرح‌شده در برنامه بازسازی، استفاده از توان سازندگان داخلی برای کاهش زمان و هزینه تأمین تجهیزات است.

شرکت نفت و گاز پارس نیز اعلام کرده است که استفاده از ظرفیت سازندگان داخلی می‌تواند به تسریع بازسازی کمک کند.

این موضوع در شرایط بازسازی سریع اهمیت ویژه‌ای دارد.

زیرا برای بعضی تجهیزات:

Local Manufacturing

ممکن است از نظر زمان تحویل مزیت قابل‌توجهی نسبت به تأمین خارجی داشته باشد.

البته برای هر تجهیز باید موارد زیر بررسی شود:

• استاندارد طراحی
• Material Specification
• Quality
• Certification
• Interchangeability
• Warranty
• Delivery Time

---

۱۸. HSE در پروژه بازسازی

بازسازی پس از حادثه از نظر HSE با پروژه عادی متفاوت است.

تیم اجرایی ممکن است با موارد زیر مواجه شود:

• سازه‌های ناپایدار
• تجهیزات آسیب‌دیده
• خطوط دارای فشار باقی‌مانده
• مواد شیمیایی
• گازهای سمی
• تجهیزات برق‌دار
• کابل‌های آسیب‌دیده
• نقاط داغ
• تجهیزات تحت تنش

بنابراین قبل از هر فعالیت:

Permit to Work

LOTO

Gas Test

Area Isolation

و

Job Safety Analysis

اهمیت ویژه‌ای دارند.

---

۱۹. Pre-Commissioning؛ مرحله‌ای که نباید دست‌کم گرفته شود

ممکن است یک Train از نظر ظاهری کاملاً بازسازی شده باشد.

اما هنوز آماده راه‌اندازی نباشد.

قبل از Start-up باید مواردی مانند:

Mechanical

• Pressure Test
• Leak Test
• Alignment
• Equipment Inspection

Electrical

• Insulation Resistance
• Continuity
• Protection Test
• Energization

Instrumentation

• Calibration
• Loop Check
• Functional Test
• Cause & Effect Test

Process

• Flushing
• Blowing
• Cleaning
• Drying

انجام شود.

پس:

پیشرفت ساخت با آمادگی برای راه‌اندازی یکسان نیست.

---

۲۰. Commissioning و بازگشت مرحله‌ای تولید

یکی از مزیت‌های تقسیم پالایشگاه به Trainهای مستقل، امکان بازگرداندن تدریجی ظرفیت است.

به جای اینکه منتظر تکمیل کل پالایشگاه بمانیم:

Train 1 → Start-up

↓

Train 2 → Start-up

↓

Train 3 → Start-up

↓

Train 4 → Start-up

می‌تواند به‌صورت مرحله‌ای انجام شود؛ البته توالی واقعی راه‌اندازی به وضعیت تجهیزات، Utilityها، فرآیند و تصمیمات بهره‌بردار بستگی دارد.

این رویکرد با هدف اعلام‌شده شرکت نفت و گاز پارس برای احیای تدریجی ردیف‌های شیرین‌سازی و بازگرداندن بخشی از ظرفیت تا پایان سال هم‌راستا است.

---

۲۱. نقش OIEC و پایندان در یک پروژه ملی بازسازی

در این پروژه، دو مجموعه با سابقه فعالیت در صنعت نفت و گاز در دو بخش اجرایی قرار گرفته‌اند.

OIEC

مسئولیت بازسازی:

Train 1 + Train 2

را بر عهده دارد.

OIEC سابقه تاریخی حضور در توسعه اولیه فازهای ۹ و ۱۰ را نیز دارد؛ در پروژه اولیه، این شرکت در بخش خشکی نقش اجرایی مهمی داشته است.

پایندان

مسئولیت بازسازی:

Train 3 + Train 4

را بر عهده دارد.

در گزارش رسمی منتشرشده از مراسم توافق بازسازی، پایندان اعلام کرده که عملیات آواربرداری و ایمن‌سازی را انجام داده و پیشرفت عملیات در ردیف چهارم از ۴۰٪ عبور کرده است.

---

۲۲. شاخص‌های واقعی موفقیت پروژه

برای ارزیابی بازسازی نباید فقط به درصد پیشرفت فیزیکی نگاه کرد.

شاخص‌های مهم‌تر عبارت‌اند از:

KPI	اهمیت
Engineering Complete	آمادگی طراحی
Procurement Complete	آمادگی تجهیزات
Construction Complete	تکمیل اجرا
Mechanical Completion	تکمیل مکانیکی
Ready for Commissioning	آمادگی راه‌اندازی
Ready for Start-up	آمادگی تولید
Gas-in	ورود خوراک
First Gas	اولین تولید
Stable Production	تولید پایدار
Capacity Restored	ظرفیت بازگردانده‌شده

بنابراین ممکن است یک Train از نظر Construction به ۹۰٪ برسد، اما هنوز به تولید نرسیده باشد.

---

۲۳. ریسک‌های اصلی پروژه بازسازی فازهای ۹ و ۱۰

ریسک اول: Damage پنهان

ممکن است بعد از باز کردن تجهیزات، آسیب بیشتری مشخص شود.

ریسک دوم: تأمین تجهیزات

Long Lead Item می‌تواند برنامه را تحت تأثیر قرار دهد.

ریسک سوم: تغییرات مهندسی

As-Built واقعی ممکن است با مدارک موجود تفاوت داشته باشد.

ریسک چهارم: Interface

OIEC، پایندان، کارفرما، بهره‌بردار، سازندگان و پیمانکاران فرعی باید هماهنگ باشند.

ریسک پنجم: Commissioning

راه‌اندازی یک پالایشگاه پس از بازسازی بسیار حساس‌تر از یک پروژه Greenfield معمولی است.

ریسک ششم: Cash Flow

تأخیر در تأمین مالی می‌تواند مستقیماً Procurement و Construction را کند کند.

---

۲۴. مهم‌ترین Interface پروژه

یکی از حساس‌ترین موضوعات پروژه، Interface Management است.

چهار Train در کنار Utilityهای مشترک فعالیت می‌کنند.

بنابراین باید مشخص باشد:

• کدام سیستم متعلق به کدام Train است؟
• کدام Utility مشترک است؟
• Tie-inها کجا هستند؟
• مسئولیت هر پیمانکار کجاست؟
• چه زمانی هر Train آماده دریافت Utility می‌شود؟
• چه زمانی سیستم‌های مشترک باید در سرویس باشند؟

در پروژه‌های پالایشگاهی، گاهی یک تجهیز کوچک در مرز دو Scope می‌تواند تبدیل به گلوگاه راه‌اندازی شود.

---

۲۵. یک سناریوی نمونه از گلوگاه بازسازی

فرض کنیم:

Train 4

از نظر Mechanical Completion به پایان رسیده است.

اما یک سیستم برق مشترک هنوز آماده نیست.

در این صورت:

Mechanical Completion = 100%

ولی:

Start-up = ممکن نیست

بنابراین پروژه باید علاوه بر پیشرفت هر Train، Interfaceهای بین Trainها و Utilityها را نیز کنترل کند.

---

۲۶. اهمیت تجربه قبلی OIEC و پایندان

پروژه بازسازی با یک پروژه Greenfield تفاوت دارد.

در Greenfield:

Design → Build → Commission

اما در بازسازی:

Existing Facility → Damage → Assessment → Repair/Replacement → Re-commissioning

بنابراین تجربه کار در تأسیسات موجود، شناخت فرآیند، شرایط سایت، محدودیت‌های عملیاتی و مدیریت Interfaceها اهمیت زیادی دارد.

از این نظر، سابقه OIEC در پروژه اصلی فازهای ۹ و ۱۰ و تجربه اجرایی پایندان در پروژه‌های نفت و گاز می‌تواند در مدیریت این نوع پروژه مؤثر باشد؛ البته ارزیابی عملکرد هر پیمانکار باید بر اساس داده‌های قابل سنجش پروژه مانند زمان، کیفیت، ایمنی، هزینه و ظرفیت بازگردانده‌شده انجام شود.

---

۲۷. وضعیت پروژه در شهریور ۱۴۰۵

بر اساس آخرین اطلاعات عمومی که تا شهریور ۱۴۰۵ منتشر شده است:

• عملیات آواربرداری انجام شده است.
• ایمن‌سازی مناطق آسیب‌دیده انجام شده است.
• پروژه وارد مرحله بازسازی اجرایی شده است.
• بازسازی ردیف‌های شیرین‌سازی در اولویت قرار دارد.
• برای ردیف چهارم بیش از ۴۰٪ پیشرفت اعلام شده است.
• OIEC برای بخشی از بازسازی در ساختار EPCF وارد توافق شده است.
• پایندان در دو Train دیگر مشغول عملیات بازسازی است.
• هدف اعلام‌شده، بازگرداندن بخشی از ظرفیت فرآورش تا پایان سال ۱۴۰۵ است.

---

۲۸. چرا بازسازی فازهای ۹ و ۱۰ یک پروژه معمولی نیست؟

این پروژه را می‌توان نمونه‌ای از یک:

Fast-Track Industrial Recovery Project

دانست.

زیرا همزمان باید:

Damage Assessment

Engineering

Procurement

Construction

Finance

Commissioning

مدیریت شوند.

در چنین پروژه‌ای، تأخیر یک بخش می‌تواند چندین بخش دیگر را متوقف کند.

---

۲۹. مدل پیشنهادی کنترل پروژه

برای چنین پروژه‌ای، یک داشبورد مدیریتی باید حداقل شامل موارد زیر باشد:

Engineering

• IFC Drawing
• Engineering Progress
• Revision Count
• RFI

Procurement

• PO Status
• Manufacturing Progress
• Inspection
• Delivery
• Long Lead Items

Construction

• Civil
• Equipment
• Piping
• Electrical
• Instrumentation

Commissioning

• Mechanical Completion
• Punch List
• Pre-commissioning
• Commissioning
• Start-up

Commercial

• Commitment
• Actual Cost
• Forecast
• Cash Flow
• Variation

Schedule

• Critical Path
• Milestones
• Delay
• Recovery Plan

---

۳۰. جمع‌بندی

بازسازی پالایشگاه فازهای ۹ و ۱۰ پارس جنوبی را نمی‌توان صرفاً یک پروژه تعمیراتی دانست.

این پروژه در واقع یک پروژه بازسازی سریع و چندرشته‌ای صنعت نفت است که باید در آن همزمان چند موضوع مدیریت شود:

ایمنی

ارزیابی خسارت

مهندسی

تأمین تجهیزات

ساخت

تأمین مالی

راه‌اندازی

در ساختار فعلی، بازسازی چهار Train پالایشگاه بین دو مجموعه اجرایی تقسیم شده است:

OIEC → Train 1 و Train 2

پایندان → Train 3 و Train 4

و این ساختار امکان ایجاد چند جبهه کاری موازی را فراهم می‌کند.

در بخش تحت مسئولیت پایندان، طبق گزارش منتشرشده، پیشرفت عملیات ردیف چهارم از ۴۰ درصد عبور کرده و برنامه بازگرداندن بخشی از ظرفیت پالایشگاه تا پایان سال در دستور کار قرار دارد.

از سوی دیگر، OIEC نیز برای بازسازی تأسیسات آسیب‌دیده پالایشگاه پنجم وارد توافق اجرایی شده و ساختار EPCF برای این بخش مطرح شده است؛ جزئیات مالی و احجام نهایی قرارداد، طبق گزارش منتشرشده، هنوز در زمان اعلام توافق موقت قطعی نشده بود.

در نهایت، موفقیت پروژه را نباید فقط با «درصد پیشرفت فیزیکی» سنجید. شاخص واقعی زمانی است که هر Train بتواند مراحل:

Mechanical Completion

→ Pre-Commissioning

→ Commissioning

→ First Gas

→ Stable Production

را پشت سر بگذارد و ظرفیت فرآورش به شبکه بازگردد.

بازسازی فازهای ۹ و ۱۰ از این منظر یکی از نمونه‌های مهم مدیریت پروژه، مدیریت ریسک، تأمین تجهیزات، کنترل نقدینگی و اجرای Fast-Track در صنعت نفت ایران است.

---

سوالات متداول

فازهای ۹ و ۱۰ چند Train دارند؟

پالایشگاه فازهای ۹ و ۱۰ دارای چهار ردیف/Train اصلی فرآورش است که در برنامه بازسازی فعلی، دو Train در اختیار OIEC و دو Train در اختیار پایندان قرار گرفته‌اند.

مسئول بازسازی Trainهای ۱ و ۲ چه شرکتی است؟

طبق اطلاعات ارائه‌شده درباره تقسیم کار فعلی، شرکت مهندسی و ساختمان صنایع نفت (OIEC) مسئول بازسازی Trainهای ۱ و ۲ است.

مسئول بازسازی Trainهای ۳ و ۴ چه شرکتی است؟

شرکت پایندان مسئول بازسازی Trainهای ۳ و ۴ است. در گزارش رسمی منتشرشده، پیشرفت ردیف چهارم بیش از ۴۰ درصد اعلام شده است.

آیا بازسازی کل پالایشگاه همزمان انجام می‌شود؟

خیر. رویکرد اعلام‌شده، احیای تدریجی ظرفیت و اولویت دادن به بخش‌های فرآیندی و ردیف‌های شیرین‌سازی است.

آیا مبلغ قرارداد بازسازی مشخص است؟

برای توافق موقت OIEC، در زمان اعلام عمومی، مبلغ و احجام نهایی پروژه مشخص نشده بود و نهایی شدن قرارداد به اخذ مجوزهای لازم موکول شده بود.

هدف اصلی بازسازی چیست؟

هدف عملیاتی، بازگرداندن هرچه سریع‌تر ظرفیت فرآورش گاز و کاهش مدت زمان خارج بودن ظرفیت پالایشگاه از مدار است.